Menu

Το Επόμενο Βήμα για την Αλληλέγγυα & Συνεργατική Οικονομία

Η αλληλέγγυακαι συνεργατική οικονομία [ΑΣΟ]στηνΕλλάδααναπτύσσεταιωςαναπόσπαστοκομμάτιτωνκοινωνικώνκινημάτωντωντελευταίωνετών. Γεννήθηκεμέσασταεγχώριακινήματαγιατηνεναλλακτικήπαγκοσμιοποίησηκαιδιαχύθηκεκοινωνικάμετονερχομότηςκρίσηςκαιτηνπαλίρροιατουκινήματοςτωνπλατειών. ΜέσααπότηνΑΣΟ ταοριζόντιαμηαντιπροσωπευτικάκινήματατηςχώραςέχουναποκτήσειμίααπτήπαραγωγικήδιάστασηκαιμίασχετικήδυνατότηταυλικήςαναπαραγωγήςτωνμελώντουςαλλάκαι, μέσααπότηναλληλοβοήθεια, μελώντωνπιοαδύναμωνκοινωνικώνομάδων. ΟικινηματικέςδομέςτηςΑΣΟ θεσμίζονταικαιλειτουργούνόχιτόσοσετυπικόόσοκυρίωςσεάτυποεπίπεδο, λειτουργώνταςκατάβάσηεκτόςτηςκρατικήςρύθμισης. Αυτότιςκαθιστάαφενόςμημετρήσιμεςκαιάρα «αόρατες» γιατηναγοραίαοικονομίακαιαφετέρουευάλωτεςστηνκρατικήκαταστολή. ΟινεαρέςδομέςτηςΑΣΟ έχουνλίγηήκαικαθόλουσχέσημετασυντρίμμιατουπαλαιούαγροτικούκαιευρύτερουσυνεταιριστικούκινήματοςκαιτιςλίγεςυγιείςδυνάμειςανάμεσαστιςυπάρχουσεςΜΚΟ, πουδραστηριοποιούνταιστηχώρα. Έχουνόμωςαναμφισβήτητατηδυνατότηταναανανεώσουντιςπαλαιότερεςαυτέςδυνάμειςμεεναλλακτικέςαξίες, νοοτροπίεςκαιπρακτικές, καιτηνπροοπτικήνασυγκροτήσουναπόκοινούένανσοβαρόεναλλακτικόπαραγωγικόπόλοστηνΕλλάδατηςκρίσης.

ΗθέσμισητηςΑΣΟ δενείναικρατικήυπόθεση. Λαμβάνειχώραστηνκοινωνικήβάση, ότανομάδεςανθρώπωναποφασίζουνναπάρουνταπράγματασταχέριατουςκαιναδώσουνσυλλογικέςδιεξόδουςγιατηνεπίλυσηβασικώνσυλλογικώνκαικοινωνικώναναγκών. Εντούτοις, ηκοινωνικήθέσμισητηςΑΣΟ δεν λειτουργεί σε αυτονομία από το κράτος και την αγορά. Αντίθετα, βρίσκεταισεδιαλεκτικήσυσχέτισημετηνκρατικήρύθμιση, από τη μία μέσω της κρατικής καταστολής και, απο την άλλη, μέσω της διαρκούς αμφισβήτησης του πολιτικού μονοπωλίου και του μονοπωλίου της βίας από το κράτος.Αντίστοιχα, αποτελεί μέρος ενός εναλλακτικού τρόπου κοινωνικής αναπαραγωγής, που αναπτύσσεται σε διαρκή ένταση με την κυρίαρχη αναπαραγωγή των κοινωνιών από το κεφάλαιο.

Μεαυτήντηνέννοιατοσ/ντηςκυβέρνησηςανοίγειζητήματαγιατησχέσηκράτους / αγοράςμετηνΑΣΟ, ταοποίαχρήζουνενδελεχούςκαισυγκροτημένουδιαλόγου στη βάση της κοινωνίας. ΑπαραίτητηβάσησεέναντέτοιοδιάλογοαποτελείηπαραδοχήότιοιόροισυγκρότησηςκαιοισκοποίτωνκοινωνικώνυποκειμένωντηςΑΣΟ όχιμόνοδενταυτίζονταιαλλάμοιραίααποκλίνουναπότουςσκοπούςτηςόποιαςκρατικήςρύθμισήςτους. ΗαυτονομίατουεγχώριουκινήματοςτηςΑΣΟ απότοκράτοςκαιτηναγοράαποτελείκομβικήπροϋπόθεσηγιατηβιωσιμότητακαιτηνπροοπτικήτου. Συνεπώς, τόσοοιφορείςτηςΑΣΟ όσοκαιοευρύτεροςκόσμοςτωνκινημάτωνοφείλεινατοποθετείταισυλλογικάαπέναντιστηνκρατικήρύθμισημεσυγκεκριμένουςόρους. Τέτοιοιόροιείναιηde facto ή de jure αναγνώρισητηςπαραγωγικήςπρακτικήςτωνεγχειρημάτωντηςΑΣΟ με όρους αυτονομίας καιηδιεκδίκησητουσυλλογικούδικαιώματοςγιατοάνοιγμακαιτηδιεύρυνσητηςΑΣΟ σεόλαταπαραγωγικάπεδίααπερίσπαστααπότηνκρατικήκαταστολή. Μεδυολόγια, απέναντισεμιακρατικήρύθμισηοφείλουμεναπαλέψουμεγιανακερδίσουμεχώροκαιμάλισταμετουςδικούςμαςαυτόνομουςόρουςενάντιασεκάθεείδουςσχέσειςπαραπληρωματικότηταςμετηναγοράκαιεξάρτησηςαπότοκράτος.

Το σ/ν της κυβέρνησης ανοίγει το ζήτημα της κρατικής θέσμισης των φορέων ΑΣΟ με όρους κρατικού [κάθετου] συνταγματισμού και παραπληρωματικότητας σε σχέση με την εμπορευματική αγορά. Αυξάνει έτσι σε επικίνδυνο βαθμό τις εξαρτήσεις των φορέων ΑΣΟ από την κρατική γραφειοκρατία και, κυρίως, τις δυνατότητες για την από τα πάνω μορφοποίηση των κοινωνικών υποκειμένων της ΑΣΟ με βάση τις εκάστοτε πολιτικές επιλογές της ηγεσίας του κράτους. Σήμερα το κράτος λειτουργεί ως συλλογικός παράγοντας εμπορευματικοποίησης της κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, η προσπάθεια κρατικού ελέγχου και, ως εκ τούτου, μορφοποίησης των υποκειμένων των ΑΣΟ γίνεται με το συζητούμενο σ/ν στις κατευθύνσεις της αύξησης της παραγωγικότητάς τους σε μετρήσιμες από το σύστημα μορφές μονεταριστικής αξίας αλλά και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Περαιτέρω, το συζητούμενο σ/ν επιβάλλει με νόμο την παραπληρωματικότητα της ΑΣΟ σε σχέση με την εμπορευματική αγορά. Συγκεκριμένα, με ρητές διατάξεις ρυθμίζει την ΑΣΟ ως εμπορική δραστηριότητα, η οποία ρυθμίζεται επί ίσοις όροις με τις κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, μολονότι τα εγχειρήματα της ΑΣΟ έχουν σοβαρούς περιορισμούς στη διανομή κερδών, παράγουν και διακινούν μεταξύ άλλων και μη εμπορευματικές μορφές κοινωνικής αξίας, όπως αξίες χρήσης και κοινοτικές αξίες συνεργασίας και αλληλεγγύης, και σε κάθε περίπτωση δεν έχουν ίσες ευκαιρίες ανταγωνισμού με τις κερδοσκοπικές επιχειρήσεις στο κυρίαρχο πλαίσιο της εμπορευματικής αγοράς. Επίσης, καταδικάζει την ΑΣΟ σε περιορισμένους τομείς της κοινωνικής αναπαραγωγής, όπου η καταστροφή από την αγορά είναι τέτοια ώστε να συνομολογείται ακόμη και από τους οπαδούς της ως αποτυχία της αγοράς [market failure].

Το ασφυκτικό πλαίσιο κρατικής εποπτείας και παραπληρωματικότητας με την αγορά, που επιβάλλει το συζητούμενο σ/ν, συνδυάζεται βεβαίως με κάποιες αντιφάσεις αντιθετικές με το κυρίαρχο πλαίσιο, οι οποίες μπορούν να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης από τα κινήματα για να κερδίσουν όσο περισσότερο χώρο μπορούν από το κράτος και την αγορά μέσα από τους κοινωνικούς αγώνες. Τέτοιες αντιφάσεις όμως δεν αναιρούν τη γενικότερη κατεύθυνση του σ/ν, η οποία είναι ενταγμένη στη λογική της εν γένει αντιφατικής "δίκαιης ανάπτυξης" της κυβέρνησης, στο άρμα της οποίας πρέπει να δεθούν και οι εναλλακτικές σχέσεις / δυνάμεις κοινωνικής εξουσίας της ΑΣΟ, επαναδομούμενες ως υποκείμενα άλλα από αυτά που είναι από τον κρατικό νόμο.

Εντούτοις, η δική μας θέσμιση λαμβάνει χώρα στη βάση της κοινωνίας. Δεν αντλεί τη νομιμοποίησή της από το κράτος αλλά μέσα από το de facto ρίζωμά της στην συλλογική καθημερινότητα των ανθρώπων. Απέναντι στην νέα πραγματικότητα, που φέρνουν η επίταση της εκμετάλλευσης στην αγορά και η προσπάθεια κρατικής ρύθμισης, δουλειά των εγχειρημάτων της ΑΣΟ είναι να κάνουν το επόμενο βήμα. Αυτό περνά μέσα από την πολιτικοποίηση της ΑΣΟ μέσα από τη αυτόνομη συγκρότηση δικών της πλαισίων και αρχών και την μετατροπή των εγχειρημάτων της ΑΣΟ σε τοπικά ζωντανά κύτταρα των οριζόντιων μη αντιπροσωπευτικών κινημάτων. Περνά επίσης μέσα από την δικτύωση των εγχειρημάτων της ΑΣΟ, που αποτελεί αυστηρά μονόδρομο για την επιβίωσή τους μέσα στο εκμεταλλευτικό ανταγωνιστικό πλαίσιο της εμπορευματικής αγοράς. Περνά τέλος μέσα από το σπάσιμο του διαχωρισμού οικονομίας και πολιτικής, που αποτελεί προϊόν της αστικής κοινωνίας, και την δημιουργία κοινοτικών μορφών ΑΣΟ με τη συμμετοχή εργαζομένων και τοπικών κοινωνιών, οι οποίες θα παίρνουν στα χέρια τους τους τοπικούς βασικούς παραγωγικούς πόρους κόντρα στις δυνάμεις του κράτους και των ιδιωτών. Μία τέτοια κοινοτικοποίηση της ΑΣΟ θα τη συσχετίσει με τη σφαίρα των κοινών, δημιουργώντας πραγματικά τους όρους για μία κοινωνική αναπαραγωγή των ζωών μας σε εναλλακτικές βάσεις. Τότε λοιπόν θα γνωρίζουμε ότι νικάμε, όταν θα πραγματοποιούμε το επόμενο αυτό βήμα, όταν δηλαδή πραγματώνουμε όλο και περισσότερες καθημερινές επιθυμίες / ανάγκες μας μέσα από μία τέτοια εναλλακτική, δική μας, κοινωνική αναπαραγωγή πέρα από το κράτος και το κεφάλαιο.

Αντιεξουσιαστική Κίνηση

Σ

ύ

ν

δ

ε

σ

μ

ο

ι